Úuchben tsikbal yéetel miatsil · Cine yéetel libroʼob · 7 minuto

Le máak tu xuʼulsaj u taakʼin banca

Junpʼéel tuus máak, junpʼéel sistema maʼ kʼaj óolaʼaniʼ, junpʼéel semana jach jejeláas, yéetel junpʼéel kʼaay tu yaantal maas tiʼ tuláakaloʼob.

Kóom núukbesaj

Charles Wells tu xuʼulsaj u taakʼin u mesaʼob Monte Carlo yaʼab u téenel tu jaʼabil 1891, yéetel junpʼéel chowak súutuk utsil yéetel junpʼéel sistema mix juntéen tu tsoltaj. Le kʼaay tsʼíibtaʼab yoʼolal tu jaʼabil 1892 tu beetaj “broke the bank” junpʼéel tʼaan suuk. Ichil le keʼel jeʼeloʼ tu sáatsaj junpʼéel xéetʼ tiʼ le taakʼinoʼ, yéetel tu máansaj yaʼab jaʼaboʼob ich kárcel yoʼolal u tuusil.

yáax xíimbal
julio 1891
tu náajaltaj
≈ £40,000 ichil joʼopʼéel kʼiin
le kʼaayoʼ
Fred Gilbert, 1892
u castigo, 1893
waxakpʼéel jaʼab

Máax letiʼi

Charles Deville Wells (1841–1922) junpʼéel ingeniero yéetel tuus máak tu beetaj yaʼab tuusil: ku kʼamik u taakʼin inversionistaʼob utiaʼal inventoʼob mix yanoʼobiʼ. Tu julio 1891 kʼuch Monte Carlo yéetel £4,000 tiʼ le taakʼin jeʼeloʼ. Ichil joʼopʼéel kʼiineʼ tu xuʼulsaj u taakʼin mesa, lelaʼ u tsʼoʼoksik u taakʼin junpʼéel mesa, yaʼab u téenel, yéetel jóokʼ yéetel kex £40,000 jeʼex tu yaʼalaj letiʼ, yaʼab millones libras bejlaʼeʼ.

Wells ku jéeʼsik u planoʼob junpʼéel invento mix yaniʼ, kéen junpʼéel inversionista ku tsʼáaik taakʼin yóokʼol mesa.

U ruleta Monte Carlo

Baʼax tu jaajil tu beetaj

A Daily Telegraph report of 9 November 1891, reproduced by biographer Robin Quinn, described substantial winnings and Wells’ confidence in a private system. It also described his play at trente-et-quarante, a card game. Applying roulette’s house edgematemáticasU náajal casinoLe xóotʼol tiʼ cada apuesta ku kanáantik casino tu promedio: 2.70% ich ruleta europea.Xok tuláakal → to his entire reported campaign would therefore be wrong.

A report of a win cannot, by itself, establish a repeatable advantage. Nor can a later loss prove exactly how an earlier win happened. To evaluate a gambling method, you need the actual rules, stakes, selection method and full record, including unsuccessful attempts.

baʼax ku yaʼalaʼalbaʼax jeʼel u jaajkuntikeʼbaʼax maʼ tu páajtal u jaajkuntik
junpʼéel carta ku yaʼalik £40,000 ich joʼopʼéel kʼiinWells tu yaʼalaj lelaʼ, je bix u yaʼalaʼal ich le juiciojunpʼéel tuláakal xakʼaltaʼan wa u tuláakal u tsʼíibil apuestaʼob
junpʼéel mesa kʼaʼabéet tiʼ uláakʼ taakʼinu taakʼin yaan tiʼ le mesaoʼ kaʼa chupaʼabtuláakal le casinooʼ tsʼoʼok u xuʼulul u taakʼin
juntúul máax ku báaxal ku yaʼalik ku meyaj u sistemale máax ku báaxaloʼ tu yeʼesaj yaan u kʼubik u yóoljunpʼéel ventaja matemática jaajkuntaʼan
junpʼéel sentencia yoʼolal tuusle kʼebanoʼ yéetel le sentencia tsʼíibtaʼan tumen le tribunaloʼjunpʼéel uláakʼ sentencia yoʼolal u tuusil ich ruleta
Jejeláas juʼunoʼob ku núukikoʼob jejeláas kʼáatchiʼob. Maʼ a suutik junpʼéel informe, junpʼéel tʼaan tu contra máak yéetel junpʼéel u tʼaan tribunal bey junpʼéeliliʼ chíikul.

Le kʼaayoʼ

Fred Gilbert’s song became closely associated with Wells through Charles Coborn’s performances. Dating needs care: Quinn gives late 1891 for publication and a probable February 1892 first performance, while the IMSLP catalogue lists 1892. That disagreement is a reason to distinguish publication from performance, rather than present one unexplained year as settled.

The song helped preserve the story, but it is not a ledger of Wells’ bets or a source for the probabilitymatemáticasPáajtalilU páajtalil u yúuchul junpʼéel jóokʼol, tiʼ 0 tak 1 wa tiʼ 0% tak 100%. Junpʼéel número: 1/37 = 2.70%.Xok tuláakal → of his results.

U kaʼa xíimbal yéetel tu paachil

Wells suunaj ichil le otoño jeʼeloʼ yéetel tu kaʼa náajaltaj, ka tu sáatsaj junpʼéel xéetʼ tiʼ le taakʼinoʼ tu xíimbal ichil u keʼelil 1891–92. Tu xupaj yaʼab taakʼin tiʼ junpʼéel yate jach koʼoj, le Palais Royale, yéetel u taakʼin inversionistaʼob; mix juntéen kʼuch Monte Carlo. Tu xuʼul 1892 u policíaʼob Francia tu machoʼob tu Le Havre, yéetel tu marzo 1893 junpʼéel tribunal ich Londres tu tsʼáaj waxakpʼéel jaʼab penal servitude tiʼ yoʼolal u tuusil. Chaʼab tu jaʼabil 1899, tu kʼamaj óoxpʼéel uláakʼ jaʼab tu jaʼabil 1906 yoʼolal uláakʼ tuusil, yéetel kex tu jaʼabil 1911 tu meyajtaj junpʼéel banco maʼ jaaj iʼ ich París, tuʼux ku yaʼalik yaan u tsʼáaik 1% sáamsamal; le oʼolal okjaʼ ich junpʼéel u kárcelil Francia. Kíim ich Londres tu jaʼabil 1922. Le casino, tu boʼotaj £40,000 tu jaʼabil 1891 yéetel tu kʼamaj maas tiʼ lelaʼ ich publicidad, jach yaʼab tu náajaltaj yoʼolal letiʼ.

Charles Wells
1891

Síij ich Hertfordshire.

u jaʼaboʼob 1880

Patenteʼob yéetel tuusil yoʼolal u taakʼin inversionistaʼob.

jul 1891

Monte Carlo: ku xuʼulsik u taakʼin mesa yaʼab u téenel; ku náajaltik ≈ £40,000.

1891–92

Ku suut; ku kaʼa náajal.

1893

Ku sáatsik junpʼéel xéetʼ. Le kʼaayoʼ, 1892. Junpʼéel yate mix juntéen tu xíimbaltaj tak Mónaco.

Baʼaxten kʼaʼanaʼan le tsikbaloʼ

A memorable winner is not a test of a betting system. On a fair independent roulette game with negative-expectation bets, changing stakes according to past outcomes does not remove the house edge. But that general principle does not identify every bet Wells made or prove a precise probability for his reported winnings.

Read the story for what it reveals about publicity, confidence and evidence. Keep the mathematical model separate from historical details that the surviving records do not settle.

Kʼáatchiʼob

Wells tu tuusaj wa?

Minaʼan baʼax ku eʼesik tu mesaʼob. U tuusiloʼobeʼ yanoʼob tu laʼaktsʼiitkiloʼob.

Bajux u tojol le £40,000 tiʼ 1891 bejlaʼeʼ?

Yaʼab millones libras, jeʼex u yaʼalik u yaʼabil xookoʼob.

Tu jaajil wa xuʼulsaʼab u taakʼin le bancooʼ?

Jujunpʼéel mesaeʼ yaan tiʼ junpʼéel u taakʼinil tsʼaʼan tu tséel; ka tsʼoʼokeʼ, le mesaoʼ ku waʼatal yéetel ku taasaʼal uláakʼ. Le casinooʼ mix juntéen tsʼoʼok u taakʼin.

Utiaʼal a cheʼej

Le casinooʼ tu sáatsaj junpʼéel semana yéetel tu maanaj junpʼéel siglo tiʼ publicidad.

Le casinooʼ tu sáatsaj junpʼéel semana yéetel tu maanaj junpʼéel siglo tiʼ publicidad.

Fuenteʼob

  1. Quinn, R. The Man Who Broke the Bank at Monte Carlo. https://www.oldbaileyonline.org/record/t18930306-349
  2. Old Bailey Proceedings Online. U juicioil Charles Wells, marzo 1893 (t18930306-349). https://robin-quinn.co.uk/on-this-day-125-years-ago-7-november-1891
  3. Schwartz, D. G. Roll the Bones: The History of Gambling. https://robin-quinn.co.uk/125-years-ago-a-song-propels-charles-wells-to-lasting-fame
  4. Kavanagh, T. M. Dice, Cards, Wheels: A Different History of French Culture. https://imslp.org/wiki/The_Man_Who_Broke_The_Bank_at_Monte_Carlo_(Gilbert,_Fred)
modelo: ruleta europea, junpʼéel cerometodología ↗fuenteʼob ↗